Profiteer van onze staffelkorting bij aankoop van meerdere stuks.
Die kale strook langs de haag, het hoekje achter de schuur of de border onder een boom: wat laat je daar groeien? Ook met minder zon kun je ruimte maken voor inheemse bloemen en insecten. Maar de ene schaduwplek is de andere niet. Begin oktober is een goed moment om te kijken wat jouw plek nodig heeft, een kleine border te ontwerpen en eventueel al te zaaien.
Onder een boom kan het in de winter behoorlijk licht zijn, terwijl hetzelfde stukje tuin in juni nauwelijks directe zon krijgt. Beoordeel de plek daarom niet alleen op een zonnige, bladloze winterdag. Kijk nu alvast waar het licht valt en neem je ervaringen van afgelopen zomer mee. De zon staat in oktober immers al lager dan in het groeiseizoen.
Maak op een droge dag een eenvoudig schetsje en kijk in de ochtend, rond het middaguur en later op de middag. Noteer waar directe zon komt, waar gefilterd licht door bladeren valt en waar gebouwen het licht tegenhouden. Dat hoeft niet op de minuut nauwkeurig: je zoekt vooral verschillen binnen de border.
Schaduw betekent niet automatisch vochtige grond. Onder een grote boom onderschept het bladerdak regen en nemen wortels veel water op. Ook langs een muur kan de bodem opvallend droog blijven. Een beschutte plek op zwaardere grond kan juist lang vochtig zijn.
Voel op een paar plaatsen voorzichtig aan de bovenste vijf tot tien centimeter grond, zonder dikke wortels te beschadigen. Doe dit liever niet alleen vlak na een regenbui. Kruimelt de grond droog tussen je vingers, of voelt hij koel en vochtig? Combineer dat met wat je afgelopen zomer zag. Eén natte oktoberweek vertelt weinig over de droogte in juli.
Kies planten voor de bestaande omstandigheden, in plaats van de hele plek te willen veranderen. Een droge wortelzone wordt niet blijvend vochtig van één laag compost. En soorten voor vochtige bosgrond worden geen droogtespecialisten doordat ze in de schaduw staan.
Grote muur bloeit van april tot juni met witte bloemen. Geef deze soort een plek in lichte schaduw, bijvoorbeeld aan de buitenrand van een bladverliezende haag. Hij kan zich uitbreiden tot losse tapijten. Zet hem daarom liever tussen stevige buurplanten dan vlak naast kwetsbare, kleine zaailingen.
Boszegge brengt sierlijk, overhangend blad in de schaduwborder. De groenbruine bloei in mei en juni is bescheiden; de kracht zit vooral in de structuur. Kies humusrijke grond die niet langdurig uitdroogt. Herhaal enkele pollen in je ontwerp, zodat de border ook zonder opvallende bloemen samenhang heeft. Oktober en november zijn geschikte zaaimaanden.
Op een voedzame, vochthoudende plek in de halfschaduw past knopig helmkruid. De kleine roodbruine bloemen verschijnen van juni tot augustus en worden onder meer door wespen bezocht. Geef deze vrij hoge plant ruimte achterin de border, waar je de bijzondere bloemen van dichtbij kunt bekijken zonder dat hij kleinere soorten overschaduwt. Zaaien kan in oktober en november.
Echte guldenroede is een keuze voor de overgang naar een zonniger stukje tuin. Deze inheemse soort bloeit geel van juli tot september en verdraagt lichte schaduw. Reserveer dus niet de donkerste hoek, maar een open rand. Daarmee voeg je later in het seizoen bloemen toe. Je kunt hem in oktober zaaien.
Wil je een groter vlak inzaaien, dan is een passend mengsel handig. Voor droge, schrale grond met schaduw is Schaduwflora zandgrond bedoeld. Dit meerjarige mengsel wordt ongeveer 50–60 centimeter hoog en kan in oktober en november worden gezaaid. Houd de aangegeven dosering van 2–3 gram per vierkante meter aan.
Voor andere standplaatsen met minder zon kun je Schaduwflora bekijken. Dit meerjarige mengsel wordt ongeveer 60–70 centimeter hoog en kan in oktober worden gezaaid. Controleer de standplaatsinformatie voordat je kiest: geen enkel schaduwmengsel is vanzelf geschikt voor kurkdroge grond onder een dichte conifeer.
Begin met één overzichtelijk stukje, bijvoorbeeld twee vierkante meter. Verwijder daar concurrerende begroeiing voorzichtig en maak alleen de bovenlaag geschikt voor het zaaien. Spit niet tussen boomwortels en hoog de grond rond de stam niet op. Volg per soort of mengsel de zaai-instructies; niet alle zaden vragen dezelfde bedekking.
Markeer het zaaivak en noteer wat je waar hebt gezaaid. Bij meerjarige soorten kan de kieming gespreid verlopen en komt de bloei soms pas na het eerste groeiseizoen goed op gang. Beoordeel het resultaat dus niet alleen op bloemen, maar ook op gezonde jonge planten.
Maak deze week eens dat rondje langs je schaduwplekken. Kies vervolgens de soorten of het mengsel dat bij jouw licht en bodem past, en geef een vergeten hoek een nieuwe bestemming.
In Braiding Sweetgrass schrijft Robin Wall Kimmerer over wederkerigheid: de natuur geeft, en wie ontvangt, geeft iets terug. Die gedachte is blijven hangen. Een tuin hoeft niet alleen te nemen. Met inheemse zaden wordt een stuk grond weer een plek waar bijen, vlinders en vogels iets te halen hebben.
Daarom kies ik voor voornamelijk voor soorten die hier thuishoren en draag ik bij elke bestelling bij aan CO₂-reductie. En als je een vraag hebt over een plant, je bestelling of je tuin, dan mail je niet met een klantenservice, maar gewoon met mij.
Groene groet,
Elmar Witjes
Planten voor bijen
